Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Kosowie Lackim
Trochę historii
Zgodnie z zapowiedzią, na początku roku podpisana została umowa z ARiMR na środki w ramach inwestycji z KPO. Początek roku zdominowany był nawałem pracy związanej z postępowaniami ofertowymi oraz podpisywaniem umów na realizację wielu etapów planowanych inwestycji. Jako najważniejsza, najpilniejsza i długo wyczekiwana była inwestycja w budowę nowej maszynowni chłodniczej amoniakalnej. Będzie ona w stanie zapewnić trzykrotnie większą wydajność chłodu niż zakład posiada obecnie, co zdecydowanie wpłynie na jakość produktu finalnego z racji odpowiedniej temperatury przerobu mleka. Ponadto ze środków KPO budowana jest linia do produkcji serów podpuszczkowych niedojrzewających z przyprawami „Jędrula”, a także nowa stacja trafo. Zakupiono również prasę do suszenia osadu na oczyszczalnię ścieków należącą do OSM oraz zwiększono o 100 KW istniejące instalacje fotowoltaiczne. Ciekawym i nowatorskim projektem na jaki zdecydował się Zarząd OSM, jest budowa nowej instalacji do wykorzystania ciepła odpadowego z silnika kogeneracyjnego, które posłuży do zaopatrzenia powierzchni biurowych i produkcyjnych w ciepło w okresie jesienno-zimowym.
Cały plan inwestycyjny z użyciem środków z KPO na rok 2025/2026 przedstawia się imponująco. Wszystkie to inwestycje są niezwykle ważne z punktu widzenia funkcjonowania zakładu, ale również bardzo kosztowne – niemniej dzięki dofinansowaniu z KPO, Spółdzielnia może je dziś faktycznie realizować.
Zbliżający się rok 2026, przyniesie Spółdzielni nie tylko realizację ambitnych planów modernizacyjnych, wprowadzających zakład na wyższy poziom nowoczesności ale również wyjątkowy jubileusz – 100-lecia istnienia zakładu. OSM w Kosowie Lackim powstała w 1926 roku, więc jest jedną z najstarszych Spółdzielni Mleczarskich w Polsce, która nie tylko przetrwała wiek, ale nadal świetnie funkcjonuje i co więcej – wciąż się rozwija i unowocześnia. Tą właśnie historię i tradycję będziemy świętować podczas uroczystych obchodów tego wyjątkowego jubileuszu w czerwcu 2026 roku.
Z tego tytułu Zarząd OSM planuje m.in. wydać książkę o historii Spółdzielni. Będzie to historia ludzi, którzy ją tworzyli i tworzą – rolników, dostawców i pracowników, którzy swoim wysiłkiem i zaangażowaniem zbudowali ten zakład i pozwalają mu nadal sprawnie funkcjonować na rynku, dostarczając konsumentom tradycyjne produkty najwyższej jakości oraz – co raz zaskakując nowościami w ofercie.
Nadchodzący rok 2026 zapowiada się niezwykle interesująco nie tylko ze względu na planowane uroczystości jubileuszowe ale również, ze względu na uruchomienie nowych maszyn, linii i instalacji, które poprawią jakość funkcjonowania Zakładu oraz pozwolą dostarczać produkty o jeszcze lepszej jakości i w większym volumenie – jeśli chodzi o ser Jędrula, który idealnie trafia w gusta konsumentów.
Rok 2024 – można podzielić na 2 etapy. Pierwsze półrocze należało do wyjątkowo trudnych z licznymi perturbacjami w handlu nabiałem zarówno na rynku krajowym, jak też na rynkach zagranicznych. Drugie półrocze – bardziej optymistyczne – dało nadzieje na możliwość dalszego rozwoju zakładu… Z dużym niepokojem oczekiwaliśmy na informację, w sprawie złożonego w 2022 roku wniosku o przyznanie środków na modernizację zakładu z Krajowego Planu Odbudowy. Po długim okresie wyczekiwania, finalnie przed końcem roku przyszła informacja o tym, ze wniosek jest procedowany a decyzja rozstrzygająca zapadnie na początku 2025 roku. W ciągu tego roku Spółdzielnia w Kosowie musiała nauczyć się żyć w kryzysie i była zmuszona wprowadzić politykę oszczędności. Dużą pomocą okazały się wcześniej zaplanowane i sensownie wykonane inwestycje, m.in. nowoczesna kotłownia gazowa z silnikiem kogeneracyjnym, nowa linia serowarska oraz – rzutem na taśmę zrealizowane, dzięki wsparciu unijnemu – inwestycje w automatyzację i robotyzację zakładu. Środki wydane w ostatnich kilku latach na inwestycje – ponad 30 mln zł – procentowały w tym czasie znacząco niższymi kosztami funkcjonowania zakładu. Gdyby nie te rozważne inwestycje, Spółdzielnia nie poradziłaby sobie tak dobrze, w tak ciężkim okresie.
Rok 2023, był niezwykle trudny dla krajowego mleczarstwa. Symptomy kryzysu zaczęły się już pod koniec poprzedniego roku i trwały przez cały 2023 rok. Szalejący na świecie Covid-19 i coronawirus oraz wojna na Ukrainie, potęgowały poczucie niestabilności, niepewności i strachu, co przekładało się bezpośrednio na każdą sferę gospodarki, szczególnie handel. Dodatkowo europejski Zielony Ład, przeciwko któremu rolnicy masowo protestowali oraz cała polityka klimatyczna UE, ETS, SCT, Fit For 55 – to zagadnienia, które spędzały sen z powiek rolnikom i przetwórcom mleka nie tylko w Polsce, ale w całej Unii Europejskiej. Z tego tez powodu wysiłek Zakładu był skupiony na maksymalnej pomocy rolnikom. Spółdzielnia starała się płacić wysoką cenę za mleko, aby pomóc swoim dostawcom w tym trudnym czasie. Pomimo tych wszystkich trudności, z jakimi borykała się Spółdzielnia, udało się w międzyczasie zrealizować szereg kluczowych inwestycji. W marcu formalnie uruchomiono stację paliw pod szyldem MOYA firmy Anwim. Zarząd OSM podjął decyzję o podjęciu współpracy z marką MOYA, aby zapewnić zwiększenie sprzedaży paliw na stacji. Współpraca z MOYA daje również inne benefity dla klientów m.in. programy lojalnościowe, usługi gastronomiczne i kafeteryjne. Na stacji, uruchomiono również sprzedaż produktów OSM. Można na miejscu nabyć flagowe produkty OSM: sery w plastrach, twarogi i masła oraz nowości: Goudę z przyprawami i Magnale.
Kolejną zrealizowaną inwestycją było zakupienie i uruchomienie automatu ważąco- etykietującego na dojrzewalnię serów, przystosowaną głównie do eurobloków. Zakupiono również formierkę do twarogów, dzięki czemu Spółdzielnia może produkować twaróg formowa o stałej gramaturze 250 g. Te wszystkie i szereg innych, mniejszych inwestycji udało się zrealizować dzięki oszczędnej i racjonalnej polityce Zarządu OSM.
Rok -2023 przyniósł OSM Kosów kolejne ważne wyróżnienie o znaczeniu wizerunkowym. Spółdzielnia znalazła się na prestiżowej liście laureatów Miesięcznika Forbes „Diamenty Forbes 2023” – w rankingu najbardziej dynamicznie rozwijających się polskich przedsiębiorstw, w kategorii firm o przychodach ze sprzedaży mieszczących się w przedziale 50-250 mln zł w województwie mazowieckim. Ponadto Prezes Zarządu Andrzej Minarczuk został oznaczony tytułem „Osobowość roku 2022” w kategorii „Biznes w powiecie sokołowskim” w plebiscycie organizowanym przez Tygodnik Ostrołęcki i Radio Echo.
W roku 2022 z sukcesem zakończono rozpoczęte w ubiegłych latach inwestycje. Ruszyła nowa linia serowarska i rozpoczęto produkcję serów w euroblokach, blokach o gramaturze 15 kg, na które jest największe zapotrzebowanie. Nie sposób przecenić wagi tej inwestycji. Kupiona od syndyka z upadłej ROTR Rypin linia o możliwości przerobu do 200 tys. litrów na dobę, po gruntownej modernizacji zabezpiecza Spółdzielnię w zdolności produkcji serów na najbliższe 20 lat. Po modernizacji to jedna z nowocześniejszych linii w kraju. Wartość inwestycji to ok. 6 mln złotych.
Zakończono budowę kotłowni parowej gazowej wraz z kogeneracją i magistralą przesyłową. Wartość inwestycji to kwota ponad 6 mln złotych i co warto podkreślić w 50% dofinansowana ze środków unijnych. Nowo powstała kotłownia pozwala na uniezależnienie się od jednego rodzaju surowca energetycznego. W obecnej i zarazem trudnej sytuacji energetycznej niezwykle istotne jest posiadanie alternatywnych rozwiązań pozyskiwania energii. Realizacja tej inwestycji pozwala Spółdzielni dywersyfikować źródła paliwa w zależności od ich cen rynkowych i kapitanie sprawdza się w okresie kryzysu energetycznego.
Rok 2022 przyniósł nowe inwestycje: budowa nowego budynku stacji paliw, modernizacja przyległego do niej terenu oraz rozbudowa magazynu paszowego. Łączna wartość tych inwestycji to kwota 2 mln złotych. Zarząd OSM w Kosowie Lackim rozważał dalsze inwestycje w nową maszynownię chłodniczą amoniakalną, której realizacja została jednak odłożona w czasie.
W tym samym roku, Podczas Polskiego Kongresu Serowarskiego w Łochowie, ówczesny Prezes Zarządu Pan Andrzej Minarczuk odebrał nagrodę za zaszczytny tytuł „EKOinwestor 2022 w Przemyśle Spożywczym” za budowę kotłowni parowej gazowej z magistralą przesyłową oraz budowę kogeneracji o mocy 528 kWh. NFOŚ taką nagrodę wręcza raz w roku, jednemu podmiotowi z branży spożywczej. W tym też roku po raz drugi, – po raz pierwszy w 2019 roku -nagrodę Osobowość Roku 2022 w dziedzinie biznesu odebrał Prezes Zarządu Andrzej Minarczuk.
Do oferty sprzedażowej OSM Kosów dołączyły nowe produkty: sery podpuszczkowe niedojrzewające z przyprawami „Jędrula” w 4 wariantach smakowych.
Rok był niezwykle trudny dla krajowego mleczarstwa, niemniej pomimo trwającego kryzysu pocovidowego w OSM udało się zrealizować szereg kluczowych dla Spółdzielni inwestycji: automat ważąco-etykietujący na dojrzewalnię, formierka do twarogów, wdrożony został program Symfonia, który usprawnił prace kilku działów, m.in. działu handlu i księgowości. Po raz pierwszy w historii Spółdzielni wyprodukowano rocznie prawie 4, 5 tysiąca ton sera, dzięki uruchomionej rok wcześniej nowoczesnej serowni. Ponadto, marcu 2023 roku formalnie uruchomiono stacje paliw pod szyldem MOYA. Otwarcie stacji pod szyldem Moya pozwoliło prawie dwukrotnie zwiększyć sprzedaż paliw, a także rozszerzyć ofertę o usługi gastronomiczne.
Te i szereg innych mniejszych inwestycji udało się zrealizować dzięki oszczędnej i racjonalnie prowadzonej polityce Zarządu tak więc rok 2023 był dla OSM w Kosowie Lackim rokiem udanym. Zdobyto szereg nagród, w tym te najcenniejsze bo otrzymane za produkty wybrane przez konsumentów jak „serowy i twarogowy król”. W XVI ogólnopolskim rankingu spółdzielni mleczarskich, OSM w Kosowie Lackim została zwycięzcą w kategorii małych i średnich spółdzielni. Podczas uroczystej gali w Filharmonii Białostockiej nagrodę z rąk Ministra Rolnictwa odebrał Prezes Zarządu Andrzej Minarczuk. Spółdzielnia została tez laureatem „Diamentów Forbesa 2023”.
Wiosną 2021 roku przystąpiono do budowy nowoczesnej kotłowni gazowej wraz z silnikiem kogeneracyjnym służącym do jednoczesnego wytwarzania prądu i ciepła. Te nowoczesne inwestycje były odpowiedzią na ciągłe obostrzenia środowiskowe oraz wzrastające koszty energii elektrycznej. W tym samym czasie została dostosowana do potrzeb zakładu stara, nieremontowana od lat infrastruktura służąca do przesyłania pary i wody. Wszystkie te inwestycje odbyły się przy wykorzystaniu środków unijnych.
Ze względu na długi czas trwania pandemii i znaczne spowolnienie gospodarki, przed dużym wyzwaniem nadal stał handel, w szczególności handel i transport międzynarodowy. Liczne obostrzenia utrudniały pracę. Jak podkreślał Prezes Zarządu Andrzej Minarczuk, dzięki wczesnym reakcjom Spółdzielni na stosowanie się do zalecanych obostrzeń udało się uniknąć braków kadrowych, a wszelkie procesy przedsiębiorstwa zostały zabezpieczone.
Zrealizowane inwestycje np. kogeneracja, budowa kotłowni parowej zasilanej paliwem gazowym LNG, nowa linia serowarska, zautomatyzowanie solowni, chiller do chłodzenia wody lodowej – dały Spółdzielni większe możliwości działania w tak niestabilnej sytuacji gospodarczej w kraju. Dotyczy to przede wszystkim pozyskiwania energii cieplnej i elektrycznej a wszystkie realizowane inwestycje w latach 2020-2021 były wymuszone potrzebą ciągłego optymalizowania kosztów funkcjonowania Spółdzielni. Lata te, mimo ciągle szalejącego w kraju i na świecie kryzysu związanego z pandemią, należy zaliczyć dla Spółdzielni jako bardzo udane.
Po raz pierwszy wprowadzono do produkcji ser długodojrzewający ( powyżej 6 m-cy ) o nazwie Magnal Old.
Szczególnym wyróżnieniem w 2021 roku dla OSM w Kosowie Lackim było przyznanie nagrody „Symbol Dobrego Smaku 2021”. Jest to prestiżowe wyróżnienie dla firm, które w swojej branży funkcjonują najlepiej oraz znacząco przyczyniają się do rozwoju Polski.
Rok 2020 rozpoczął się pod znakiem pandemii. Świat zmagał się z coronawirusem, co skutkowało ogromnymi zawirowaniami w handlu zagranicznym, ale także w wewnętrznym rynku, gastronomii i HoReCa. Mimo trwającego cały rok kryzysu i ogłaszanych ograniczeń w handlu, w roku 2020 dostarczono do Spółdzielni w ramach realizowania kolejnego wniosku z dofinansowaniem ARiMR szereg maszyn i kompletnych linii produkcyjnych. Nowoczesne linie (np. półautomatyczna solownia do załadunku i rozładunku świeżego sera) i maszyny pozwoliły przyspieszyć proces pakowania sera i twarogu, a linia do konfekcjonowania sera w plastry pozwoliła częściowo uniezależnić się od usługowego konfekcjonowania sera w prywatnym podmiocie. Była też odpowiedzią na zwiększone zapotrzebowanie rynku na sery konfekcjonowane. Zakupione linie są nowoczesne, z dużą automatyzacją i robotyzacją procesów pakowania.
W roku 2017 zakupiono od pracowników Spółdzielni przylegający do zakładu pas gruntu o pow. ok. 4 ha. Zakup ten otworzył nowe możliwości rozwojowe zakładu. W tym też roku złożono wniosek o budowę magazynu nabiałowego o pow. ponad 2000 m kw. Budowę rozpoczęto wiosną 2018 roku, a ukończono jesienią tego samego roku.
W roku 2018 wybudowano nowoczesny magazyn o najwyższych standardach technologicznych i sanitarnych, który zabezpiecza zakład w powierzchnie magazynowo- produkcyjne na wiele lat. Magazyn sera dojrzewającego zlokalizowany w jednym miejscu pozwolił przyspieszyć i ułatwić proces załadunku towaru. W tym samy roku rozpoczęto od podstaw budowę nowej tankowni mleka. Posadowiono łącznie 11 nowych tanko-silosów do mleka i serwatki zwiększając powierzchnię magazynów surowców płynnych. Nowe rozwiązania technologiczne zastosowane w tankowni sytuują Spółdzielnie w czołówce nowatorskich rozwiązań technologicznych.
Lata 2015- 2016 przyniosły całej branży mleczarskiej największy w dotychczasowej historii kryzys. Pomimo tego, w OSM nastąpił intensywny rozwój zakładu. Podjęto decyzję o modernizacji zakładu przy wsparciu środków unijnych z ARiMR. W tym roku dokończono duży remont zakładowej oczyszczalni ścieków, która po rozbudowie pozwala przyjąć i oczyścić 1500 m sześć. ścieków na dobę. Rok 2016 był wielkim świętem dla Spółdzielni – OSM obchodziła 90-lecie swojego istnienia. W połowie roku – razem z powiatowymi dożynkami – zorganizowano uroczyste jubileuszowe obchody istnienia Spółdzielni a Prezes Zarządu – Pan Andrzej Minarczuk odebrał z rąk wicemarszałka województwa mazowieckiego pamiątkowy medal Pro Masovia za wybitne zasługi na rzecz województwa mazowieckiego.
2012 rok to czas powstania drugiej serowni, co skutkowało możliwością zwiększenia produkcji serów do ponad 400 ton w skali miesiąca. Do ciągłej produkcji wprowadzony został w tym okresie nowy gatunek sera – Gouda Lacka z Dziurami. Intensywny rozwój techniczno-technologiczny ostatniej dekady uplasował zakład na wysokiej pozycji wśród producentów serów. Dzięki temu wzrosła rozpoznawalność marki i rozszerzyły się rynki zbytu, jednak niezmiennie troska o klienta i o to, aby dostarczać mu produkty najwyższej jakości stały na pierwszym miejscu jako cel pracy Zakładu.
Kolejne lata 2003 i 2004 rok to ponownie czas intensywnych zmian modernizacyjnych zakładu. Powstała nowoczesna hala odbioru mleka surowego, zakupiono atestowane urządzenia do obróbki cieplnej, stację mycia umożliwiającą zatwierdzenie zakładu, co otworzyło okno do sprzedaży produktów na rynki państw tzw. „starej Unii”.
Lata 2006 i 2008 to realizacja długo oczekiwanej inwestycji jaką była budowa nowoczesnej dojrzewalni serów wraz z magazynem ekspedycyjnym. Nowe urządzenia regulujące temperaturę i wilgotność to wstęp do zaawansowanej technologicznie produkcji serów dojrzewających o powtarzalnych cechach smakowo- zapachowych.
Zmiana podejścia do produktów ubocznych, w tym serwatki – podyktowana troską o środowisko – skutkuje powstaniem nowego działu zagęszczania serwatki. Inwestycja w urządzenia regeneracji ciepła umożliwiły redukcję kosztów produkcji ,przez co zminimalizowane zostały skutki galopującego wzrostu cen energii elektrycznej i paliw. Polityka oszczędności zajęła miejsce równorzędne z polityką jakości a poczynione następnie inwestycje w techniczne zaplecze zakładu, umożliwiły zwiększenie produkcji i redukcję kosztów.
W 2002 roku zakończono budowę nowej serowni o zdolności przerobowej 72 tyś litrów mleka na dobę. Rozpoczęto w tym czasie produkcję nowych gatunków serów – typu szwajcarskiego (Edamer i Baron) oraz sera niedojrzewającego Lazzarella. Na przełomie 2002/2003 wprowadzono także do ciągłej produkcji ser typu włoskiego Sorento, produkowany z białek serwatkowych.
Rozpoczęto wdrażanie systemu bezpieczeństwa żywności HACCP.
Rok 1990 przyniósł intensywny rozwój wydziału galanterii. Podjęto produkcję jogurtów, serków smakowych, śmietany i śmietanki. Powiększono magazyny chłodnicze i dojrzewalnie serów. Produkcja serów dojrzewających została zwiększona do 6 ton dziennie. Lata ’90 to także okres budowy przyzakładowej oczyszczalni ścieków. Obecnie oczyszczalnia przyjmuje i oczyszcza około 1000 m3 ścieków na dobę.
Lata 1983-84 to okres intensywnego rozwoju infrastruktury Zakładu. Zakupiono w tym czasie budynek magazynowo – warsztatowy przy ul. Polnej 3, w którym utworzono bazę transportową z warsztatami naprawczymi, stacją paliw, zapleczem socjalnym i magazynowym, pobudowano duży budynek magazynu technicznego i budynek warsztatowo – socjalny.. W 1984 roku uruchomiono produkcję serków twarogowych w nowo przekazanym do użytkowania budynku twarożkarni o zdolności przerobowej 40.000 litrów mleka na dobę.
Lata 1957 – 1958 to czas reaktywowania działalności Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kosowie Lackim oraz budowy nowego Zakładu Mleczarskiego w Kosowie Lackim przy ul. Kościelnej (obecnie Parkowa 2). Produkcję uruchomiono 6 stycznia 1963 roku. Zakład produkował wtedy sery dojrzewające i masło a dwa lata później, rozpoczęto produkcję odtłuszczonego mleka w proszku.
latach 1951-1952 na miejscu zburzonej mleczarni przy ul. Pańskiej w Kosowie Lackim zbudowano nowy Zakład Mleczarski. Spółdzielnia Mleczarska objęła wówczas skupem mleka całą gminę Kosów Lacki. Zakład nie miał możliwości produkcji wyrobów białkowych co ograniczało skup mleka.
Z dniem 1 października 1954 roku na mocy Uchwały Nr 242/54 Prezydium Rządu majątek Spółdzielni został przejęty przez Skarb Państwa. W miejsce Spółdzielni utworzono Zakład Mleczarski w Kosowie z podległym Oddziałem Produkcyjnym w Sterdyni.
W roku 1944, w czasie działań wojennych budynek mleczarni został całkowicie zniszczony, jednak zaraz po wojnie członkowie Spółdzielni wznowili działalność gospodarczą. Mleko było znów skupowane i następnie przerabiane na masło w pomieszczeniach wynajmowanych od rolników.
Spółdzielnię Mleczarską z ograniczoną odpowiedzialnością w Kosowie Lackim została powołana z inicjatywy mieszkańców gminy Kosów Łacki w dniu 25.10.1926 roku. Pierwszy budynek Zakładu Mleczarskiego miał swoją siedzibę na ulicy Pańskiej, na terenie podarowanym Spółdzielni przez gminę Kosów. Pierwotnym jej przeznaczeniem było jedynie skupowanie i sprzedaż mleka od rolników zamieszkujących pobliskie tereny Kosowa Lackiego.